Sınav Kaygısı konusundaki bu yazıyı, önemli sınavların hayatımıza girdiği bu aylarda sınav kaygısı yaşayan öğrenci ve velilere bir ergen ve yetişkin psikoloğu olarak öneriler sunmayı hedeflediğim için yazdım.  Sınav kaygısı, hem ergen çocuğumuzun gündelik yaşamını etkilediği hem de yetişkin yaşamında hayatını kazanmasına, yaşamını şekillendirmesine yardımcı olacak bir sınav ve öncesinde ortaya çıktığı için doğru yaklaşımla ele alınmayı gerektirmektedir.

Sınav kaygısı nedir?

Sınav stresi, bizler için önemli olan Üniversite Sınavı Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) veya LKS, eski Teog Sınavı gibi öğrenim hayatını etkileyici sınavlar öncesi ve sırasında yaşanan, öğrendiklerimizin hatırlanıp kullanılmasına engel olan ve muhtemel başarının düşmesine yol açan yoğun kaygı ve strestir. Sınav kaygısı yaşanması ‘bindiği dalı kesmek’ deyimiyle güzelce ifade edilebilir. Soluk alıp vermemiz hızlanır, terlemeye başlarız, kalbimizin ‘güm güm’ çarpar, midemiz bulanmaya başlar ve bunlar hafif bir tedirginlik duygusuyla rahatsızlık yaşarız. Bu kaygıyı yaşayan genç arkadaşlarımızın bizimle ve aileleri ile paylaştıkları genelde şöyledir:

• Bu sınavda başaramazsam benim için her şey bitmiştir.
• Anne ve babama yaptıklarının karşılığını veremeyeceğim, onları üzmüş olacağım, mahçup edeceğim.
• İstediğim puanı alamazsam insanlara rezil olurum.
• Çalışacağım çok konu var yetiştirmem mümkün değil?
• Asla istediğim yeri kazanamayacağım.

Bu olumsuz otomatik düşünceler günler, haftalar ve aylarca genç arkadaşımızın kafasında dönüp durduğu için konsantrasyon ve özgüvenine zarar verir. Bu düşünceleri durdurmak veya genç arkadaşımızın durdurmasına yardımcı olmak sınav kaygısının azaltılmasında önem taşımaktadır.

Sınav stresi, ergen terapisinin üzerinde çalıştığı konulardan biridir. Sınav kaygısı için illa bir ergen psikoloğu bulmam gerekir diye düşünmeyin lütfen! Öncelikle, aşağıda sınav stresi yaşayan öğrenci ve velilere öneriler başlıklı bölümünde yazanları okuyup uygulayın! Büyük ihtimalle işinize yarayacaktır.

Ancak sınav kaygısını sorun haline getiren yoğun baskı ve stres altında halının altına süpürülen diğer sorunlarında ortaya çıkmasıdır. Bir ergen psikoloğu olarak gözlemlerim doğrultusunda birçok sıkıntının da aynı anda ergen ve genç arkadaşlarımıza psikolojik yük bindirdiğini ve kaygıyı arttırdığını söyleyebilirim. Ancak, ergen terapisi de sorunları bir sürü düğümü olan bir ip yumağı haline genç arkadaşlarımıza ve ailelerine yardımcı olabilir.

Sınav Kaygısı Yaşayan Öğrencilere Öneriler

  • Sınav öncesinde aklımıza gelen olumsuz düşünceleri olumlu taraflarımızı, yaptığımız olumlu işleri ve başarılı olduğumuz konuları düşünerek azaltabilirsiniz,
  • Sınavı ölüm-kalım meselesi haline getirmemeli ve kendinizle ilgili gerçekdışı değersizlik üreten değerlendirmelerden kaçınıp, bu sınav gündeminizde olmasaydı alternatifiniz ne olurdu onları düşünebilirsiniz,
  • Zayıf yönlerinizi belirleyip, bunları geliştirmek için güvendiğiniz öğretmen, anne-baba, diğer aile büyükleriniz veya tanıdıklarınızdan yardım isteyiniz.
  • Dinlenme ve eğlenmeye yeterince vakit ayırmalı; tek tip beslenme ve fastfood yerine besleyici gıdalar tüketmeli; öfke ve negatif enerjiyi atabileceğiniz hareketler, yürüyüş, koşu ve diğer sporları yapmalısınız.
  • Aileniz ve arkadaşlarınızla sınav dışındaki konuları konuşun; sınav ile ilgili fazlaca konuşmak kaygıyı arttırabilir.
  • Kaygınız arttığında, doğru nefes teknikleri ile gevşemeye ve stresi azaltmaya çalışın.
  • Bilgisayar oyunları, sosyal medya veya diğer bağımlılık yaratacak, sizi zaman yönetmenizi zorlayacak bağımlılık yaratacak uğraşlarla kendinizi avutup, “kaçış” yapmamaya çalışın. Eğlenin ama “kaçma noktası” yapmayın!

Sınav Kaygısı Yaşayan Velilere Öneriler

  • Anne babaların ergen çocukları ile ilişkilerinde kaygı düzeylerini yönetmeleri gerekir. Kaygılarını çocuklarına fark etmeden iletip stresin artmasına istemeden katkıda bulunabilirler. Kaygı bulaşabilir. Anne baba, kendi olumsuz duygu ve düşünceleri aktarmak yerine onlara destek olarak çocuklarına yararlı olabilirler.
  • Sınav stresi yaşandığı dönemlerde, ergen çocuğunuzun beslenmesini takip edebilirsiniz; vitamin, mineral alımına dikkat etmeli sırf seviyor diye abur cubur, pizza ve kebap önüne koymayın! Besin ruh sağlığına etki eder bunu unutmayın!
  • Çocuğun kendi ilgi alanı ve yapabileceklerine odaklanıp tercihlerini kendisinin oluşturması ve bulmasında onun yanında olun, sadece kendi beğeni ve ilgi alanlarınıza yönelmeleri konusunda onlara baskı yapmayın. Dershane ve okul rehberliği gibi uzman desteğinin gerekli olduğunu gözlemlerseniz, gerekli desteği alabilmeleri konusunda onlara destek olup, eşlik edin.
  • Gergin olduklarını ve çalışmakta zorlandıklarını gözlemlediğinizde eğlence ve dinlenmeye de yeteri kadar zaman ayırmaları konusunda onları yüreklendirin!
  • Tüm yukarıdaki konularda uzun uğraşlar sonunda değişme olmuyorsa, ergen psikoloğu ve ergen terapisi alanında çalışan bir uzmana danışmanız gerekir.

 

Yeteri miktarda kaygı düzeyi dileklerimle…

Uzman Klinik Psikolog Deniz Doğruöz / İstanbul Ataşehir

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.